| Eigenaardigheden | Home | Onderwerpen | Samenleven | Zoek | Over ons | Contact |
|---|
| Supersnel samenwerkend schrijven |
|---|
Het internet is een informatie- en communicatiemedium dat samenwerken op afstand mogelijk maakt. Deze telecoöperatie kan verschillende vormen aannemen. Samenwerkend schrijven aan een online document is hiervan een belangrijk aspect. Dit online samenwerkend schrijven wordt door ondersteund door een wiki.
Een wiki is een coöperatieve website waarvan iedereen de pagina’s kan redigeren. De klassieke website wordt gekenmerkt door read only: bezoekers kunnen de pagina’s wel lezen, maar niet veranderen. Bij een wiki kan in principe iedere sitebezoeker de pagina’s direct veranderen.
In 1995 schreef Ward Cunningham een script dat hij wiki noemde, waarmee iedereen zijn website direct online kon redigeren [Leuf & Cunningham 2001]. Sinds die tijd is het wiki concept door velen gekopieerd en verder ontwikkeld. Het meest bekend werd de in 2001 opgerichte Wikipedia. Het is een door het publiek geredigeerde algemene encyclopedie met de ambitie om het allergrootste en meest betrouwbare naslagwerk te worden dat ooit gemaakt werd. Dank zij de medewerking van duizenden vrijwillige medewerkers groeide Wikipedia in een ongemeen snel tempo uit tot het grootste en meest populaire naslagwerk ter wereld.
In maart 2010 bevatte de Engelse Wikipedia al meer dan 3 miljoen artikelen [Wikipedia:Statistics], terwijl de Nederlandse versie al bijna 600.000 bijdragen bevatte [Wikipedia Grafieken]. Daarnaast werden er nog Wikipedia’s in 270 andere talen ontwikkeld.
Wiki’s zijn in toenemende mate erkend als een technologie om particuliere en publieke kennisbanken te ontwikkelen. Het middel: samenwerkend schrijven. Het doel: het delen en ordenen van kennis.
|
|
Wiki’s zijn een hypertekstueel medium met non-lineaire navigatiestructuren. Elke pagina bevat een groot aantal links naar andere pagina�s; hiërarchische navigatiepagina’s bestaan meestal in grotere wiki’s, maar hoeven niet gebruikt te worden. Links worden gemaakt met behulp van een speciale syntax, het zogenaamde ‘link pattern’.
De basisfilosofie van wiki is dat het gemakkelijker wordt om fouten te corrigeren in plaats van dat het moeilijker wordt om fouten te maken. Wiki’s zijn erg open, maar er zijn diverse middelen om de waarde van recente aanvullingen op de pagina�s te verifiëren. Het belangrijkste middel is de “Recent changes” pagina. Daarop staat een lijst van een aantal recente aanvullingen of een lijst van aanvullingen die in een bepaalde periode zijn gemaakt. In sommige wiki�s kan deze lijst gefilterd worden zodat kleinere aanvullingen kunnen worden uitgesloten.
Het logboek van veranderingen kan ook voor andere functies worden gebruikt. De revisiegeschiedenis laat de vorige versies van de pagina zien. De diff-functie kan laten zien wat de verschillen zijn tussen twee revisies. Met de revisiegeschiedenis kan een redacteur een eerdere versie van de pagina openen en bewaren en daardoor de oorspronkelijke inhoud herstellen. De diff-functie kan gebruikt worden om te beslissen of dit nodig is of niet.
Controle op gebruikers: sabotage door vandalen
De meeste publieke wiki’s maken geen gebruik van verplichte registratieprocedures. Maar veel van de belangrijke wiki programma’s (zoals MediaWiki, MoinMoin, UseModWike and Twiki) bieden mogelijkheden om schrijfrechten te beperken. In sommige wiki programma’s kunnen individuele gebruikers van schrijfrechten worden uitgesloten. Dit wordt bereikt door hun speciale IP adres of hun gebruikersnamen te verbannen.
Kleine wiki’s verdedigen zich meestal tegen vandalen door hen zoveel pagina’s te laten onthoofden als zij willen, om daarna snel de pagina’s terug te zetten nadat de vandaal vertrokken is. Deze strategie werkt meestal niet in grotere gemeenschappen.
Zoeken
In de meeste wiki�s kan op titel of ‘full text’ gezocht worden. De schaalbaarheid van het zoeken is afhankelijk van de vraag of de wikimachine gebruik maakt van een databank of niet; de geïndexeerde toegang tot een database is noodzakelijk voor snelle zoekacties op grote wiki’s. Om diverse wiki’s tegelijkertijd te zoeken is de MetaWiki gemaakt.
Wiki machines
Omdat het wiki concept relatief eenvoudig is, bestaat er een groot aantal implementaties. Er zijn eenvoudige hacks die alleen de meest basale functies implementeren, maar er zijn ook zeer geavanceerde systemen voor informatiebeheer (‘content management systems’). De meerderheid van de wiki-programma’s zijn open source software.
Het wiki-principe
 Jimmy Wales, oprichter van Wikipedia |
Om ook het maken van verwijzingen naar andere pagina’s mogelijk te maken vond Cunningham een schema uit met de naam “CamelCase”: een volgorde van tekens die een hoofdletter aan het begin en binnen de reeks bevatten, zoals “WikiWiki” of “EvolutionTheory”. Deze tekens worden als verwijzingen naar andere pagina’s met deze naam geïnterpreteerd. Wanneer de pagina nog niet bestaat, kan zij door het aanklikken van een klein vraagteken naast de link worden aangemaakt. Omdat men een pagina eerst op een andere pagina moet invoeren om ze aan te maken, wordt ervoor gezorgd dat nieuwe pagina’s met reeds in de Wiki bestaande pagina’s worden verknoopt.
Meervoudig gebruik van wiki’s
|
|---|
Wiki’s kunnen voor zeer uiteenlopende, meer of minder eenvoudige of vergaande complexe doeleinden worden gebruikt. De volgende categorisering van de functies van wiki’s is weliswaar omvattend, maar ongetwijfeld niet uitputtend.
In de Wikiversity zijn een zeer groot aantal leerbronnen en leerprojecten bijeen gebracht. Voor onderzoekers biedt de Research Portal een snel toenemende bron aan informatie over zeer uiteenlopende projecten.
|
Wikipedia
|
|---|
|
 |
Globale encyclopedie
Het doel van Wikipedia is het creëren van de grootste encyclopedie in de geschiedenis. Duizenden mensen hebben ertoe bijgedragen dat de Wikipedia de meest gebruikte encyclopedie ter wereld is geworden. De afzonderlijke wikipagina’s steunen steeds sterker op de kennis van meerdere auteurs — zij zijn het resultaat van een coöperatieve inspanning.
Omdat Wikipedia de eerste onderneming van dit type was, heeft zij snel grote aandacht getrokken en gezag opgebouwd. In de nabije toekomst zal het daardoor voor iedereen moeilijk zijn om nog een andere online encyclopedie op wiki-grondslag op te bouwen die kan concurreren met Wikipedia [Jennings 2007:91].
Daarnaast blijft wel ruimte over voor gespecialiseerde wiki’s, zoals Wikitravel (een poging om een actuele en betrouwbare wereldwijde reisgids te creëren) en wikiHow (een poging om het allergrootste how-to handboek te bouwen).
Non-hiërarchisch
Wikipedia kent geen hiërarchie waarin bijvoorbeeld eindredacteuren beslissen over de definitieve inhoud van de artikelen. De grootste kracht van de Wikipedia is haar democratische werking. Om de risico�s van zo�n volledig open werkwijze te beperken, zijn een aantal mechanismen ter bescherming en coördinatie in werking gesteld.
Zo zijn er een aantal redacteuren met speciale administratieve bevoegdheden. Dat zijn Wikipedians die SysOp-rechten hebben. In de praktijk kan iedereen die constructief heeft bijgedragen deze bevoegdheden verwerven. Een administrator kan pagina�s of plaatjes beschermen, zodat zij niet meer kunnen worden gewijzigd (behalve door andere administratoren). Zij mogen echter geen pagina�s beschermen waarin zijzelf als redacteur meewerken.
Door haar democratische methodiek is de Wikipedia kwetsbaar voor vandalisme. Vandalisme is een bewuste poging om de integriteit van de encyclopedie te compromitteren door inhoud toe te voegen, te vernietigen of te veranderen. Meestal wordt een pagina leeg gemaakt of gevuld met obsceniteiten of andere irrelevante verhalen. Het functioneren van Wikipedia wordt daarnaast ontregeld door het veranderen van de persoonlijke commentaren van anderen, het plaatsen van bewust misleidende bijdragen, en het plaatsen van persoonlijke aanvallen. De administratoren kunnen IP adressen of gebruikersnamen blokkeren die het normale functioneren van Wikipedia verstoren.
Het is makkelijk om in Wikipedia alle veranderingen op te sporen die door bepaalde personen zijn aangebracht en deze allemaal ongedaan te maken, wanneer iemand probeert pagina�s te vernietigen. Hierdoor kan de schade snel worden hersteld.
|
Hoe betrouwbaar is Wikipedia?
|
|---|
|
Het systeem van intercollegiale kwaliteitscontrole heeft zolang zoveel goede diensten bewezen dat sommige wetenschappers zich eenvoudig niet kunnen voorstellen dat er een minstens even goed, misschien zelf een beter alternatief zou kunnen bestaan. De open, anarchistische opzet van Wikipedia zou daarom nooit een serieus alternatief kunnen worden voor de door specialisten opgestelde en gecontroleerde ‘kwaliteitsencyclopedieën’. De informatie in Wikipedia zou daarom nooit zo betrouwbaar kunnen zijn als de door experts samengestelde naslagwerken en encyclopedieën.
Hoe goed of betrouwbaar is Wikipedia in vergelijking met de Encyclopedia Brittannica of met de Winkler Prins-encyclopedie? En hoe kun je de betrouwbaarheid van een artikel beoordelen zonder dat je weet wie de auteur is?
De eerste studie vond plaats in 2003 door IBM onderzoekers. Zij stelden vast dat “vandalisme meestal extreem snel gerepareerd wordt — zo snel dat de meeste gebruikers nooit zijn gevolgen zien” [IBM 2003]. De meeste gevallen van vandalisme werden binnen een paar minuten gerepareerd. De IBM-onderzoekers concludeerden dat Wikipedia “verbazingwekkend effectieve zelfherstellende vermogens” heeft [Viégas/Wattenberg /Dave, 2004].
In december 2005 publiceerde Jim Giles in het tijdschrift Nature een studie waarin hij concludeerde dat de Engelse versie van Wikipedia bijna hetzelfde kwaliteitsniveau heeft als de Encyclopedia Brittanica. Er werden 42 artikelen in beide online ecyclopedieën onderzocht. De onderwerpen werden gekozen uit een brede reeks wetenschappelijke disciplines en werden ter beoordeling naar een relevante expert gestuurd. Elke reviewer onderzocht een specifiek thema van beide encyclopedieën; zij wisten niet welk artikel uit welke encyclopedie kwam. Er werden slechts acht serieuze fouten gevonden in de artikelen (zoals misinterpretaties van belangrijke begrippen), vier in elke encyclopedie. Daarnaast werden veel feitelijke fouten, omissies of misleidende beweringen aangetroffen: 162 in Wikipedia en 123 in Britannica. [Britannica schreef een felle kritiek op dit onderzoek, waarop in Nature een repliek werd geplaatst].
Er zijn verschillende pogingen gedaan om de nauwkeurigheid en betrouwbaarheid van Wikipedia te meten. Daarbij is ook geprobeerd om verder te gaan dan anekdotische voorbeelden van succesvolle of mislukte artikelen. Het nut van Wikipedia is niet alleen afhankelijk van de accuraatheid van haar inhoud, maar ook van de mate waarin het verzamelde kennis bevat. Jakob Voss onderzocht in 2005 het aantal artikelen, de verdeling van taalspecifieke sites, de groei van de site, het redactionele gedrag van auteurs, de omvang van de artikelen en andere formele elementen van de Wikipedia site.
De tot nu toe beste poging om de diversiteit van de inhoud van Wikipedia te onderzoeken werd gedaan door Holloway, Bozicevic, and B�rner [2006]. Zij geven een indicatie van hoe verschillende delen van Wikipedia aan elkaar gerelateerd zijn in termen van inhoud, courantheid en auteurschap. Zij vergeleken ook de categorie-structuren van Wikipedia, Britannica en Encarta.
In Nederland maakte wetenschapsjournalist Govert Schilling in opdracht van radio-online.nl een vergelijking tussen tussen Winkler Prins en de Nederlandse editie van Wikipedia. Op basis van een vergelijking tussen 12 onderwerpen komt hij tot het volgende kwaliteitsoordeel: de Winkler Prins krijgt een 8 en Wikipedia een 7-. De Nederlandse editie van Wikipedia is volgens hem kwalitatief minder dan de Engelse versie.
Men kan lang twisten over de superioriteit van het peer review-principe versus het democratische wiki-principe. Men kan ook twijfels hebben over de kwaliteit en betrouwbaarheid van de informatie van bepaalde lemma’s, van Wikipedia.
De standaardreactie van wikipedianen is uiteraard: “als je een artikel niet bevalt, mag je het zelf beter doen.“ Bovendien wordt daarbij graag verwezen naar de fouten in de traditionele inkt-op-dode-bomen encyclopedieën die door experts zijn geschreven. Dit neemt echter niet weg dat Wikipedia zelf fouten en misvattingen bevat.
Het sterkste argument is van procedurele aard. Wikipedia is in staat om heel snel fouten te corrigeren. Zet onzinnige informatie op Wikipedia en kijk hoe lang het duurt voordat die onzin is verwijderd. De kracht van Wikipedia is dat permanente actualisering en kritische waardering van zeer grote aantallen mensen uiteindelijk tot zeer betrouwbare informatie zal leiden. Op die manier zouden we steeds dichter bij de —altijd tijd- en plaatsgebonden— waarheid kunnen komen.
|
Vandalisme en zelfreinigend vermogen
|
|---|
Vandalisme
Het succes van Wikipedia als online volksencyclopedie bracht steeds meer mensen in de verleiding om haar lemma’s voor eigen doeleinden te manipuleren. Hoe groter het kennisbestand is dat gebruikers in Wikipedia stoppen, des te groter is de impuls voor gewetenloze types om er misbruik van te maken door informatie te vervormen. Dit zijn een paar opmerkelijke voorbeelden.
Nadat de lasteraar werd ontmaskerd, bood hij zijn excuses aan Seigenthelar aan. Seigenthaler vreesde dat in de toekomst elke biografie in Wikipedia op soortgelijke manier vervalst zou worden en dat als gevolg hiervan het internet door de overheid gereguleerd zal worden. Hij kritiseerde de Communications Decency Act omdat daarin internetproviders en websitebeheerders worden gevrijwaard van juridische verantwoordelijkheid voor het verspreiden van inhoud die door hun klanten en gebruikers op het internet wordt geplaatst.
Wikipedia bevat een speciale pagina die gewijd is aan het Seigenthaler incident: Wikipedia biography controversy. Naar aanleiding van dit en andere vergelijkbare incidenten besloot Jimmy Wales de software en werkprocessen van Wikipedia te wijzigen. In december 2005 werd een nieuwe richtlijn Biographies of living persons uitgegeven. Tevens werden er redactionele beperkingen geïntroduceerd voor het maken van nieuwe artikelen, en werden de biografieën van levende personen intensiever in de gaten gehouden.
In een gesprek met Wikipedia-oprichter Jimbo Wales verklaarde Mabel later dat zij haar ingreep op Wikipedia betreurde [Interview met Wales]. Wales ontmoette Mabel in China, waar zij voor hem danste - Mabel dances for Jimmy. Tegelijkertijd verklaarde de prinses boos te zijn op de media die over het Wikipedia-schandaal hebben bericht. “Ze had gehoopt dat haar ingreep een debat zou hebben geopend over de feiten, maar de media concentreerden zich op de verandering van de tekst. Ze vindt dat ze (de media) daar iets beters van hadden kunnen maken” [idem].
In de Engelstalige versie van Wikipedia is naar aanleiding van dit schandaal toch een (niet-omstreden) wijziging aangebracht. Het woord ‘false’ werd vervangen door ‘incorrect’ (wat een betere vertaling is van het Nederlandse woord ‘onjuiste’).
Het is een typisch voorbeeld van ‘wikipimpen’: het schrappen van onaangename informatie uit het eigen lemma.
Dergelijke hulpmiddelen om vandalisme en manipulatie op te sporen zijn niet overbodig. Zo verschenen er begin januari 2009 valse berichten op Wikipedia dat de Amerikaanse senatoren Ted Kennedy en Robert Byrd waren overleden tijdens Obama’s inauguratie. Om dit soort onzin te voorkomen stelde Jimmy Wales op zijn weblog voor om aanpassingen van nieuwe, onbekende gebruikers door de redactie van Wikipedia te laten controleren. Hij kreeg een stortvloed van kritiek over zich heen. Deze kritiek richtte zich vooral tegen het loslaten van de open source-filosofie en tegen het onwerkbare karakter van een dergelijke controle. In Duitsland, waar het model al sinds begin 2008 gehanteerd wordt, duren aanpassingen dagen.
Het tegen betaling redigeren van de volksencyclopedie is al lang geen uitzondering meer. Sinds 2006 biedt Gregory Kohl (een marktonderzoeker uit Pennsylvania) bedrijven aan hun lemma te (her)schrijven. Voor 49 tot 99 dollar.
De student ondernam deze actie als een experiment voor zijn onderzoek naar globalisering. Hij wilde weten hoe journalisten het internet als primaire bron gebruiken en hoe mensen vooral via het internet aan elkaar verbonden zijn. Fitzgerald verklaarde dat hij geschokt was door het resultaat van zijn experiment. “I didn’t expect it to go that far. I expected it to be in blogs and sites, but on mainstream quality papers? I was very surprised about it” [Irish Times -6.5.09]. Zijn bedrog werd wekenlang niet ontdekt, totdat Fitzgerald een e-mail stuurde naar de kranten om ze te vertellen dat zij een onjuist citaat hadden gepubliceerd. Alleen The Guardian plaatste een correctie en een artikel over het bedrog. “The moral of this story is not that journalists should avoid Wikipedia, but that they shouldn’t use information they find there if it can’t be traced back to a reliable primary source” [Soobhain Butterworth, in The Guardian, 4.5.09]. Het experiment van Fitzgerald laat zien dat door de druk om permanent nieuws te produceren ook de traditionele media steeds meer vertrouwen op internetbronnen. Het meest verbazingwekkende is hoe snel ook de ‘traditionele’ journalisten op internetinformatie vertrouwen zonder deze te controleren. De les is simpel: “If you see that quote on Wikipedia, find it somewhere else too” [Jay Walsh, Wikipedia - bron]. Uitslag: Wikipedia is geslaagd. Journalistiek is gezakt. |
Een moeilijk oplosbaar probleem met Wikipedia is de schrijfstijl en dus de leesbaarheid van de bijdragen. In veel artikelen van Wikipedia is merkbaar dat de tekst het resultaat is van de bijdragen van meerdere auteurs.
|
Nomadische gedachten
|
|---|
Elitistische reactie
De felste tegenstanders van Wikipedia bedienen zich bijna zonder uitzondering van een elitistisch discours. Voor Andrew Keen is Wikipedia een “online encyclopedie waar iedereen met aanvechtbare opvattingen en een geringe opleiding alles kan publiceren over elk onderwerp” [Keen 2008:19]. Wikipedia is volgens hem een product van ‘digitaal narcisme’ en ‘intellectuele masturbatie’ en een ‘ramp voor de waarheid’.
Sommige wetenschappers en experts zijn in paniek geraakt door de opkomst van Wikipedia. Zij beschouwen de egalitaire en populaire online encyclopedie als een regelrechte aantasting van de waarde van hun expertise [Read 2009].
De Wikipedia-aanpak berust op het principe van The Wisdom of the Crowds (James Surowiecki): “the many are smarter than the few.” Dit principe werkt echter alleen onder bepaalde voorwaarden, waarvan sommigen moeilijk in de dagelijkse praktijk te realiseren zijn. De meest belangrijke voorwaarde is de onafhankelijkheid en diversiteit van de mensen die bijdragen leveren. De kwaliteit van Wikipedia is dus niet alleen afhankelijk van het grote aantal mensen dat actief bijdraagt aan de lemma’s, maar ook van de diversiteit van hun opinies en het ontbreken van een vooropgezette verbinding tussen deze mensen.
Wikipedia is als zodanig natuurlijk geen wetenschappelijke bron. Niet omdat de informatie in lemma’s per definitie onbetrouwbaar is, maar omdat deze lemma’s niet tot stand gekomen zijn via het peer-review mechanisme binnen de academische gemeenschap.
In wetenschappelijk onderzoek wordt echter vaak gebruik gemaakt wordt van bronnen die als zodanig niet wetenschappelijk getoetst zijn: meningen en houdingen van mensen (in opinie- en attitudeonderzoek), door leken, politici of prelaten opgestelde documenten, of verhalen die door tijdgenoten op schrift zijn gesteld of die op geluidsbanden zijn bewaard. Wetenschappers zijn gewend om nooit op één bron te vertrouwen — triangulatie is de norm.
|
De drempel voor opname in Wikipedia is niet waarheid, maar verifieerbaarheid. Het criterium is dus niet of redacteuren denken dat iets waar is, maar of lezers kunnen controleren dat het materiaal dat aan Wikipedia is toegevoegd al door een betrouwbare bron is gepubliceerd. Al het materiaal in Wikipedia artikelen moet kunnen worden toegeschreven aan een betrouwbare gepubliceerde bron om aan te geven dat het geen origineel onderzoek is. Wikipedia publiceert geen origineel onderzoek. De derde hoeksteen van Wikipedia is het neutrale standpunt. Alle artikelen in Wikipedia moeten geschreven zijn vanuit een neutraal standpunt. Feiten en meningen moeten op een zodanige wijze worden gepresenteerd dat zowel voor- als tegenstanders ermee uit de voeten kunnen. Controverses moeten worden beschreven; zij moeten niet in Wikipedia worden uitgevochten. |
Zolang Wikipedia niet als enige en daarom doorslaggevende bron wordt gebruikt is er dus geen enkele wetenschappelijk bezwaar aan te brengen tegen het citeren of gebruiken van een lemma uit Wikipedia. Voor sommige zeer actuele onderwerpen, zoals populaire cultuur en de internettechnologie, is het zelfs moeilijk om een andere, even omvattende, nauwkeurige en actuele informatiebron te vinden dan Wikipedia.
Wie uit Wikipedia wil citeren in een wetenschappelijke bijdrage zal er dus voor moeten zorgen dat er minstens twee andere betrouwbare bronnen worden gebruikt om de validiteit van de wiki-informatie te toetsen. Om de geciteerde bronnen te kunnen controleren moet bovendien altijd worden aangegeven op welk tijdstip de betreffende Wikipedia-pagina is geraadpleegd. Omdat de artikelen permanent worden veranderd, is een citaat zonder datum betekenisloos.
Leerlingen en studenten die Wikipedia raadplegen kunnen hiermee snel op een goed spoor komen om een onderwerp verder uit te diepen. Maar Wikipedia is geen “one-stop-shop for reliable knowledge” [Liu 2006]. Wikipedia is een naslagwerk waarmee men zichzelf zeer snel kan oriënteren op de meest uiteenlopende onderwerpen.
Medeoprichter van Wikipedia, Larry Sanger, kwam in de loop der tijd tot het inzicht dat een open-source encyclopedie als Wikipedia alleen effectief kan functioneren als er een autoriteit zou worden ingesteld die de anonieme bijdragen zou toetsen en bewerken. In een poging om het beste van de oude en de nieuwe media te verenigen lanceerde hij in september 2006 Citizendium. Het is een experiment waarin de participatie door het publiek wordt gecombineerd met de welwillende begeleiding door experts. Bij Citizendium krijgen mensen die op bepaalde gebieden deskundig zijn de macht om artikelen te beoordelen, goed te keuren en disputen op hun vakgebied te beslechten. In april 2011 bevat Citizendium meer dan 15.500 artikelen, waarvan er 155 zijn goedgekeurd door experts.
|
|
Wiki-artikelen evolueren zich door coöperatie en concurrentie in de richting van stabiliteit. Net als bij natuurlijke selectie betekent dit niet per se dat er altijd kwaliteit wordt geselecteerd. Wat geselecteerd wordt is reproductieve potentie. Er kunnen dus ook artikelen worden geselecteerd die alleen maar acceptabel zijn of modieus. Het ontwerp van de software en het gevoerde beleid is echter zodanig dat de ecologie van Wikipedia inderdaad (via zelfgenezing) uiteindelijk tot kwaliteit leidt.
 |
|
Zwerm Spreeuwen (klik om te vergroten) |
Zermintelligentie refereert aan het zelfcorrigerend groepsgedrag dat optreedt bij zwermen autonome insecten zoals mieren en bijen. Tijdens het zoeken naar voedsel en het verdedigen van het territorium worden zwakke signalen versterkt en wordt ruis uitgefilterd. In kleine groepen kunnen individuen hun aandacht verdelen en wordt ontregelend gedrag gereduceerd door informele sociale mechanismen. In gemeenschappen of conversatieruimtes met lage toegangsbarrières en honderdduizenden deelnemers wordt dit veel moeilijker. Het beheer van grotere, open gemeenschappen komt niet alleen onder druk te staan door bewust ontregelend gedrag (zoals trolling, flaming, spamming, fooding), maar ook voor een overdaad aan ongestructureerde en ongewogen informatie [Whittaker e.a. 1998; Lampe/Resnick 2004].
Bij een zekere omvang krijgen alle online gemeenschappen last van het signaal-ruis probleem (vooral wanneer er veel tegenstrijdige opinies in omloop zijn). Men kan dit van bovenaf proberen op te lossen door poortwachters en controleurs in te huren. Maar men kan het ook aan de gemeenschap zelf overlaten. In dat geval ontwikkelt de gemeenschap zichzelf door een open source model te volgen. Groepen individuele gebruikers ontwikkelen een vorm van collectieve intelligentie wanneer zij netwerken creëren en gerelateerde profielen en inhoud filteren [Goldberg e.a. 1993; Massa/Bhattacharjee 2004].
Wanneer de individuele bijdragen door andere leden van een gemeenschap worden gewaardeerd, kunnen er in de loop der tijd gedeelde normen ontstaan over wat een goede of slechte bijdrage is. Bovendien wordt het hierdoor mogelijk om moderatiefilters te gebruiken waardoor men alleen hooggewaardeerde bijdragen te zien krijgt en laaggewaardeerde bijdragen automatisch worden wegselecteerd. Op die manier kunnen binnen een complex systeem met veel ruis toch de kwalitatief goede bijdragen naar boven komen drijven. Een goed voorbeeld hiervan is de ‘bottom-up journalistiek’ van Slashdot waarin praktisch al het werk door lezers zelf gedaan wordt.
|
Referenties
|
|---|
Wales, Jimmy/ Weckerle, Andrea [2009]
Keep a Civil Cybertongue
In: The Wall Street Journal, 29.12.09.
| Eigenaardigheden | Home | Onderwerpen | Samenleven | Zoek | Over ons | Contact |
|---|
dr. Albert Benschop |
Geschiedenis van het internet