Naar inhoud springen

Four Freedoms Award

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Four Freedoms Awards)
Four Freedoms Monument, Madison
De Four Freedoms-speech uit 1941

De Four Freedoms Award is een prijs voor een persoon of instantie die zich op een bijzondere wijze heeft ingezet voor het waarborgen van de vier vrijheden van de Amerikaanse president Franklin Delano Roosevelt. Deze vier zijn vrijheid van meningsuiting, godsdienstvrijheid, vrijwaring van gebrek en vrijwaring van vrees. Roosevelt benoemde ze tijdens de State of the Union van 6 januari 1941. In principe worden jaarlijks vijf prijzen uitgereikt in afwisselend Middelburg in Nederland en Hyde Park in de Verenigde Staten van Amerika.

Historie

[bewerken | brontekst bewerken]

De prijzen werden voor het eerst uitgereikt in 1982 ter gelegenheid van zowel de honderdste geboortedag van president Roosevelt als het tweehonderdjarig bestaan van diplomatieke betrekkingen tussen de Verenigde Staten en Nederland.

De Four Freedoms Awards verwijzen naar de vier fundamentele vrijheden van de mens, zoals Roosevelt deze verwoordde in zijn State of the Union van 6 januari 1941, daarom ook wel de Four Freedoms-speech genoemd. Dit was nog voor de deelname van de VS aan de Tweede Wereldoorlog.

Roosevelt lichtte in zijn State of the Union de vier door hem genoemde vrijheden als volgt toe:

In de toekomstige dagen, die wij trachten veiliger te maken, kijken we uit naar een wereld die gebaseerd is op vier essentiële menselijke vrijheden.
1. De eerste is de vrijheid van spreken en meningsuiting - overal in de wereld;
2. De tweede is de vrijheid van elk persoon om god te aanbidden op zijn eigen manier - overal in de wereld;
3. De derde is de vrijwaring van gebrek - die, vertaald binnen het kader van de wereld, economische verstandhoudingen in de zin heeft die elk land een gezond leven in vredestijd voor zijn inwoners verzekert - overal in de wereld;
4. De vierde is de vrijwaring van vrees - die, vertaald binnen het kader van de wereld, een wereldwijde reductie betekent van bewapening naar zo'n punt en op zo'n grondige wijze, dat geen land in de gelegenheid zal zijn een daad van fysieke agressie te plegen tegen welke buur dan ook - overal in de wereld.
- Dat is geen visie voor een ver millennium. Het is een duidelijk omschreven basis voor een soort wereld die bereikbaar is in onze eigen tijd en generatie. Die soort wereld is zeer in tegenstelling met de zogenaamde nieuwe orde van tirannie die de dictators trachten te creëren met de inslag van een bom.

— Roosevelt, 6 januari 1941

Roosevelts echtgenote Eleanor Roosevelt bleef na de dood van haar man in 1945 een actief voorvechtster van de opname van de vier vrijheden in de Universele verklaring van de rechten van de mens van de Verenigde Naties.

Uitreikingen in Middelburg en Hyde Park

[bewerken | brontekst bewerken]
Nieuwe Kerk
Middelburg
Roosevelt Institute
Hyde Park

Jaarlijks worden de prijzen afwisselend uitgereikt in Nederland en de Verenigde Staten. De personen aan wie een prijs wordt toegekend worden aangeduid met de term laureaat.

In de even jaren worden de prijzen uitgereikt door de Roosevelt Stichting in Middelburg. De uitreiking van de prijs is het enige doel van de stichting. Twee andere instituten in de Zeeuwse hoofdstad zijn er nauw aan verbonden: sinds 1986 is dat het Roosevelt Study Center dat onderzoek verricht naar de Amerikaanse (politieke) geschiedenis, en sinds 2004 'University College Roosevelt', een universiteitscollege van de Universiteit Utrecht.

Deze prijzen worden in principe toegekend aan niet-Amerikanen; een uitzondering daarop was de toekenning aan Frank Morse in 1986. De ceremonie vindt standaard plaats in de Nieuwe Kerk in Middelburg.

De band met Zeeland is gelegen in de plaats Oud-Vossemeer op het eiland Tholen, waar voorouders van Roosevelt vermoedelijk vandaan komen.

In oneven jaren worden de prijzen uitgereikt aan Amerikaanse staatsburgers of instituten door het Franklin and Eleanor Roosevelt Institute tijdens een ceremonie in de plaats Hyde Park, in de staat New York, de geboorteplaats van Roosevelt en de Franklin D. Roosevelt Presidential Library and Museum is gevestigd.

De prijzen bestaan uit medailles die met veel ceremonieel vertoon worden uitgereikt en waarbij tijdens de Nederlandse ceremonie in principe leden van het koninklijk huis aanwezig zijn. De Algemene vrijheidsprijs bestaat uit een gouden medaille en de vier afzonderlijke prijzen uit een zilveren medaille. De medailles hebben een doorsnee van 51 millimeter. De voorkant is ontworpen door Alfred Maletsky en vertoont het portret van Roosevelt met de inscriptie Franklin D. Roosevelt. De achterzijde is een ontwerp van William Shoyer met een afbeelding van twee mannen- en twee vrouwenfiguren die de vier vrijheden symboliseren met de attributen het Geschrift, het Gebed, de Hoorn des Overvloeds en een beschermend schild, begeleid met de inscripties Speech, Worship, Want en Fear. De medailles worden gedragen aan een tafzijden halslint met van buiten naar binnen twee rode dunne banen, twee witte banen en een brede blauwe baan.

Laureaten

[bewerken | brontekst bewerken]

Voor elk van de vier vrijheden die Roosevelt in zijn toespraak van 1941 noemde is een prijs ingesteld.

Daarnaast wordt een afzonderlijke, algemene vrijheidsprijs (de Freedom Medal) uitgereikt aan een persoon of instantie die zijn of haar functie, persoonlijkheid en invloed langdurig heeft ingezet voor de menselijke vrijheid in al zijn facetten.

Onregelmatig worden er bovendien nog speciale prijzen verleend, de special presentation.

Algemene vrijheidsprijs (Freedom Medal)

[bewerken | brontekst bewerken]
Een van de medailles
JaarMiddelburgFotoJaarHyde ParkFoto
1982H.K.H. prinses Juliana[1] 1983William Averell Harriman
1984Harold Macmillan[2] 1985Claude Pepper
1986Sandro Pertini[3] 1987Tip O'Neill
1988Helmut Schmidt[4] 1989William Brennan
1990Václav Havel en Jacques Delors[5] 1991Thurgood Marshall
1992Javier Pérez de Cuéllar[6] 1993Cyrus Vance
1994Dalai lama Tenzin Gyatso[7] 1995Jimmy Carter
1996Juan Carlos I van Spanje[8] 1997Katharine Graham
1998Mary Robinson[9] 1999Edward Kennedy
2000Martti Ahtisaari[10] 2001De Tweede Wereldoorlog-veteranen, met name:
2002Nelson Mandela[11] 2003George Mitchell
2004Kofi Annan[12] 2005Bill Clinton
2006Mohammed el-Baradei[13] 2007Carl Levin en Richard Lugar
2008Richard von Weizsäcker[14] 2009Hillary Clinton
2010Europees Hof voor de Rechten van de Mens[15] 2011Russ Feingold
2012Luiz Inácio Lula da Silva[16] 2013Wendell Berry [en]
2014Rode Kruis[17] 2015Ruth Bader Ginsburg
2016Angela Merkel[18] 2017Harry Belafonte
2018Christiana Figueres Olsen [en] als vertegenwoordiger van het Klimaatakkoord van Parijs in 2015[19] 2019Lonnie Bunch [en]
2020Verenigde Naties[20] 2021Fred Korematsu [en]
2022Svetlana Tichanovskaja[21] 2023Nancy Pelosi[22]
2024Save Ukraine [en][23][24] 2025Darren Walker [en], voorzitter van de Ford Foundation[25]
2026Het Oekraïense volk en president Volodymyr Zelensky[26][27]

Vrijheid van meningsuiting

[bewerken | brontekst bewerken]
Freedom of Speech, een schilderij van Norman Rockwell uit 1943

De eerste is de vrijheid van spreken en meningsuiting - overal in de wereld

— Roosevelt, 6 januari 1941
JaarMiddelburg JaarHyde Park
1982Max van der Stoel[28] 1983Joseph Rauh
1984Amnesty International[29] 1985Kenneth Bancroft Clark
1986El País[30] 1987Herbert Block
1988Ellen Johnson Sirleaf[31] 1989Walter Cronkite
1990Zij die met hun stem het IJzeren Gordijn hielpen vernietigen[32] 1991James Barrett Reston
1992Mstislav Rostropovitsj[33] 1993Arthur Miller
1994Marion Dönhoff[34] 1995Mary McGrory
1996John Hume[35] 1997Sidney Yates
1998CNN[36] 1999John Robert Lewis
2000Bronisław Geremek[37] 2001The New York Times en de familie Ochs/Sulzberger
2002Radio Free Europe/Radio Liberty[38] 2003Studs Terkel
2004Lennart Meri[39] 2005Tom Brokaw
2006Carlos Fuentes[40] 2007Bill Moyers
2008Lakhdar Brahimi[41] 2009Anthony Romero
2010Novaja Gazeta[42] 2011Michael Copps
2012Al Jazeera[43] 2013Paul Krugman
2014Maryam Durani [en][44] 2015Arthur Mitchell (dancer) [en]
2016Mazen Darwish [en][45] 2017Dan Rather [en]
2018Erol Önderoğlu [en][46] 2019The Boston Globe
2020Maria Ressa[47] 2021Nikole Hannah-Jones [en]
2022Mai Khoi Do Nguyen [en][48] 2023Tracie D. Hall [en][22]
2024Bellingcat[49] 2025Teen Vogue[25]
2026Committee to Protect Journalists[50]
M. vd Stoel
1982
J. Lewis
1999

Godsdienstvrijheid

[bewerken | brontekst bewerken]
Freedom of Worship, een schilderij van Norman Rockwell uit 1943

De tweede is de vrijheid van elk persoon om god te aanbidden op zijn eigen manier - overal in de wereld

— Roosevelt, 6 januari 1941
JaarMiddelburg JaarHyde Park
1982Willem Visser 't Hooft[51] 1983Coretta Scott King
1984Werner Leich en Beyers Naudé[52] 1985Elie Wiesel
1986kardinaal Alfrink[53] 1987Leon Sullivan
1988Teddy Kollek[54] 1989Raphael Lemkin (postuum) en Hyman Bookbinder
1990László Tőkés[55] 1991Paul Moore
1992Terry Waite[56] 1993Theodore Hesburgh, Congregatie van het Heilig Kruis
1994Gerhart Riegner[57] 1995Andrew Young
1996Robert Runcie[58] 1997William Gray
1998Desmond Tutu[59] 1999Lindy Boggs
2000Cicely Saunders[60] 2001Johnnie Carr
2002Nasr Abu Zayd[61] 2003Robert Drinan
2004Sari Nusseibeh[62] 2005Cornel West
2006De gemeenschap van Taizé[63] 2007Peter Gomes
2008Karen Armstrong[64] 2009Eboo Patel
2010Asma Jahangir[65] 2011Barry Lynn
2012Bartholomeus I van Constantinopel[66] 2013Zuster Simone Campbell
2014Prins Prince Hassan bin Talal [en][67] 2015William Barber II
2016aartsbisschop Dieudonné Nzapalainga, imam Omar Kobine Layama, en dominee Nicolas Guérékoyame-Gbangou[68] 2017dominee dr. Steve Stone en dr. Bashar A. Shala
2018Bisschop Paride Taban[69] 2019Krista Tippett
2020Religions for Peace International [en][70] 2021Raphael Warnock
2022Lian Gogali[71] 2023Dr. Walter Earl Fluker[22]
2024Zumretay Arkin[72] 2025Dr. Jacqui Lewis, predikant Middle Collegiate Church [en][25]
2026Niet bekend gemaakt om veiligheidsredenen[73][74]
C. King
1983
E. Wiesel
1985
B. Alfrink
1986
Bartholomeus I
2012

Vrijwaring van gebrek

[bewerken | brontekst bewerken]
Freedom from Want van schilder Norman Rockwell uit 1943

De derde is de vrijwaring van gebrek - die, vertaald binnen het kader van de wereld, economische verstandhoudingen in de zin heeft die elk land een gezond leven in vredestijd voor zijn inwoners verzekert - overal in de wereld

— Roosevelt, 6 januari 1941
JaarMiddelburgjaarHyde Park
1982Johan Witteveen1983Robert McNamara
1984Liv Ullmann1985John Kenneth Galbraith
1986Frank Morse1987Mary Lasker
1988Halfdan Mahler1989Dorothy Height
1990Emiel van Lennep1991Paul Newman - Joanne Woodward
1992Jan Tinbergen1993Eunice Kennedy Shriver en Sargent Shriver
1994Sadako Ogata1995Lane Kirkland
1996Artsen zonder Grenzen1997Mark Hatfield
1998Stéphane Hessel1999George McGovern
2000Monkombu Swaminathan2001March of Dimes Birth Defects Foundation
2002Gro Harlem Brundtland2003Dolores Huerta
2004Marguerite Barankitse2005Marty Evans
2006Muhammad Yunus, Grameen Bank2007Barbara Ehrenreich
2008Jan Egeland2009Vicki Escarra
2010Maurice Strong2011Jacqueline Novogratz
2012Ela Bhatt2013Coalition of Immokalee Workers
2014Hawa Abdi2015Olufunmilayo Olopade
2016Denis Mukwege2017Ai-jen Poo
2018Emmanuel de Merode als vertegenwoordiger van de Virunga Alliance 2019Franklin A. Thomas [en]
2020Sander de Kramer 2021Deepak Bhargava [en]
2022Nice Nailantei Leng'ete [en] 2023Ady Barkan [en][22]
2024Sônia Guajajara[75] 2025World Central Kitchen[25]
2026Isidora Uribe Silva [en][76]
R. McNamara
1983
M. Lasker
1987
M. Yunus
2006
E. Bhatt
2012
Nice Nailantei Leng’ete
2022

Vrijwaring van vrees

[bewerken | brontekst bewerken]
Freedom from Fear van schilder Norman Rockwell uit 1943

De vierde is de vrijwaring van vrees - die, vertaald binnen het kader van de wereld, een wereldwijde reductie betekent van bewapening naar zo'n punt en op zo'n grondige wijze, dat geen land in de gelegenheid zal zijn een daad van fysieke agressie te plegen tegen welke buur dan ook - overal in de wereld

— Roosevelt, 6 januari 1941
JaarMiddelburgjaarHyde Park
1982Herman van Roijen1983Jacob Javits
1984Brian Urquhart1985Isidor Isaac Rabi
1986Olof Palme (postuum)1987George Kennan
1988Armand Hammer1989J. William Fulbright
1990Simon Wiesenthal1991Mike Mansfield
1992Peter Carington1993George Ball
1994Zdravko Grebo1995Elliot Richardson
1996Shimon Peres1997Daniel Inouye
1998Craig Kielburger1999Bobby Muller
2000Louise Arbour2001De Tweede Wereldoorlog-veteranen, met name:
2002Ernesto Zedillo2003Robert Byrd
2004Max Kohnstamm2005Lee Hamilton en Thomas Kean
2006Aung San Suu Kyi2007Brent Scowcroft
2008War Child Nederland2009Pasquale D'Amuro
2010Gareth Evans2011Bryan Stevenson
2012Hussain al-Shahristani2013Ameena Matthews
2014Malala Yousafzai2015tijdschrift The Nation
2016Human Rights Watch2017Cristina Jiménez Moreta
2018Urmila Chaudhary2019Sandy Hook Promise
2020Leoluca Orlando2021Voor hun inzet voor het opzetten van het Excluded Workers Fund in New York:
  • Maria Isabel Sierra
  • Sonia Pérez
  • Sixta Leon Barrita
  • Rubiela Correa
2022ÜniKuir 2023Bennie Thompson [en][22]
2024Grace Forrest [en][77] 2025Center for Victims of Torture [en][25]
2026Gisèle Pelicot[78][79]
W. Fulbright
1989
B. Muller
1999
L. Arbour
2000
Aung San S.
2006

Speciale verlening

[bewerken | brontekst bewerken]
1984Simone Veil (centennial award) 2002William vanden Heuvel 2005BBC World Service
1990Michail Gorbatsjov 2003Arthur M. Schlesinger jr. 2005Mary Soames
1995Jonas Salk 2004Anton Rupert 2006Mike Wallace
1995Ruud Lubbers 2004Bob Dole 2008Forrest Church
M. Gorbatsjov
1990
R. Lubbers
1995
M. Soames
2005
F. Church
2008
Zie de categorie Four Freedoms Awards van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Overgenomen van "https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Four_Freedoms_Award&oldid=71002895"