Brontekst bekijken van Jacques-Louis David

U hebt geen toestemming om deze pagina te bewerken, want:

Uw IP-adres bevindt zich in een bereik dat op alle wiki’s van de Wikimedia Foundation geblokkeerd is.

Deze blokkade is ingesteld door ‪Jon Kolbert‬. De opgegeven reden is Open proxy/Webhost: See the help page if you are affected .

Aanvang blokkade: 21 feb 2024 07:35
Einde blokkade: 21 feb 2029 07:35

Uw huidige IP-adres is 3.94.125.179. Het geblokkeerde bereik is 3.94.0.0/16.

Vermeld alle bovenstaande gegevens als u ergens op deze blokkade reageert.

Als u denkt dat u per abuis bent geblokkeerd, kunt u aanvullende informatie en instructies vinden in de Stewards Block Wizard.

U kunt de brontekst van deze pagina bekijken en kopiëren.

{{Infobox kunstenaar
| naam           = Jacques-Louis David
| afbeelding     = David Self Portrait.jpg
| onderschrift   = Zelfportret (1794)
| volledige naam = 
| bijnaam        = 
| geboren        = [[30 augustus]] [[1748]]
| overleden      = [[29 december]] [[1825]]
| land           = [[Frankrijk]]
| beroep         = [[Kunstschilder]], politicus
| jaren-actief   = 
| stijl          = [[Neoclassicisme]]
| website        = 
}}
'''Jacques-Louis David''' ([[Parijs]], [[30 augustus]] [[1748]] – [[Brussel (stad)|Brussel]], [[29 december]] [[1825]]), vaak kortweg '''David''' genoemd, was een Frans [[kunstschilder]] van "nuchtere" [[historiestuk]]ken en portretten. Hij was de leidende figuur van het [[neoclassicisme]] en beïnvloedde veel 19e-eeuwse Franse schilders.

David [[schilderkunst|schilderde]] in de neoclassicistische stijl, waarbij hij zijn onderwerpen uit klassieke bronnen haalde. Hij schilderde geen ruïnes, zoals tot dan toe werd gedaan, maar probeerde de [[Romeinse Republiek]] te actualiseren.<ref name="Romantiek. Architectuur 1848, p. 366">Classicisme en Romantiek. Architectuur, Beeldhouwkunst, Schilderkunst, Tekenkunst. 1750-1848, p. 366</ref> David weigerde om de klassieke kunst te kopiëren en koos ervoor om zijn talent en de vormen van de klassieke kunst te gebruiken voor revolutionaire ideeën, propagandistische doeleinden en om de waarden van patriottisme en de democratie te prijzen.

David stelde tekening en herkenbare vorm boven (heldere) kleuren. Zijn schilderijen over de [[klassieke oudheid]] en de Franse Revolutie ademen deugd, heroïsche spanning en een [[Spartaans]]e sfeer. David was lid van een van de twee revolutionaire regeringscomités tijdens het [[schrikbewind]] van [[Robespierre]] en werd de ceremoniemeester en huisschilder van de [[Franse Revolutie]].

== Biografie==
David werd op 9-jarige leeftijd ondergebracht bij zijn welgestelde oom, Jacques Desmaisons, een architect, nadat zijn vader was gedood in een [[tweegevecht|duel]]. Hij kreeg een voortreffelijke opleiding, maar was geen bijzonder goede student, want David had een spraakgebrek en tekende het liefst.

[[Bestand:Palazzo Mancini in Rome (5351168).jpg|thumb|Palazzo Mancini in Rome, waar de Académie sinds 1725 was gevestigd. Gravure door [[Giovanni Battista Piranesi]], 1752.]]

Zijn opleiding verkreeg hij bij [[François Boucher]], een ver familielid en [[Joseph-Marie Vien]], die minder rococo-achtig werkte en hem beschermde. David bezocht de [[Koninklijke academie voor beeldhouw- en schilderkunst]] en dong vijfmaal naar de [[Prix de Rome]], maar het succes liet lang op zich wachten. David speelde met zelfmoordgedachten.<ref name="Romantiek. Architectuur 1848, p. 366"/> Pas in 1774 won hij met een schilderij over de Griekse arts [[Erasistratos]]. Tussen 1775 en 1780 verbleef hij met zijn leermeester Vien in Rome, die als directeur was benoemd van de kunstacademie, gevestigd in het paleis Mancini. David maakte voornamelijk tekeningen. Hij vulde twaalf schetsboeken - waarvan er nog steeds twee worden vermist - die hij de rest van zijn leven zou gebruiken. Hij ontmoette [[Anton Raphael Mengs]], maakte kennis met de theorieën van [[Johann Joachim Winckelmann]], de klassieke schrijvers en met de kunst uit de [[renaissance]]. Met zijn kennis van architectuur en bouwkunde werd hij gewaardeerd door archeologen en beeldhouwers. Na het zien van de [[ruïne]]s van [[Pompeï]] verklaarde David de kunstwereld te willen veranderen met de eeuwige concepten van het [[classicisme]].

[[Bestand:Jacques-Louis David, Le Serment des Horaces.jpg|thumb|[[De eed van de Horatii]] (1785)]]

In 1781 was hij terug in Parijs en kreeg kritiek van [[Diderot]] op zijn religieuze werk ''De heilige Rochus smeekt de Maagd Maria om genezing van de pestlijders'' (1780) voor een ziekenhuis in Marseille. Drie jaar later werd hij definitief toegelaten tot de [[Koninklijke academie voor beeldhouw- en schilderkunst]]. David had inmiddels een huwelijk gesloten en op uitnodiging een appartement betrokken in het Louvre. Grote roem behaalde hij met het schilderij ''[[De eed van de Horatii]]'' van drie even oude broers en hun zuster die huilt vanwege het verlies van haar echtgenoot, die door een van hen is vermoord; "geen enkele [[pausverkiezing]] bracht ooit de gemoederen zo in beweging" schreef een eigentijdse verslaggever.<ref>Classicisme en Romantiek. Architectuur, Beeldhouwkunst, Schilderkunst, Tekenkunst. 1750-1848, p. 368</ref>
In 1787 schilderde hij ''[[De dood van Socrates]]'', waarbij [[Socrates (filosoof)|Socrates]] die op het punt staat de gifbeker te drinken, omringd is door twaalf leerlingen. De vergelijking met Christus die het laatste avondmaal nam met twaalf apostelen is duidelijk. David kreeg veel kritiek omdat het te veel leek op een [[Reliëf (beeldhouwkunst)|bas-reliëf]].

=== Franse Revolutie ===
[[Bestand:Jacques-Louis David - De moord op Marat - MSK Brussel 25-02-2011 13-11-35.jpg|thumb|''[[De dood van Marat]]'' (1793)]]

David was actief betrokken bij de [[Franse Revolutie]] en schilderde de scheikundige [[Antoine Lavoisier]] en in opdracht van de [[jakobijnen]]?<ref>[http://www.anistor.gr/english/enback/2008_2s_Anistoriton.pdf]. [https://web.archive.org/web/20221006204401/http://www.anistor.gr/english/enback/2008_2s_Anistoriton.pdf Gearchiveerd] op 6 oktober 2022.</ref>
de [[Eed op de Kaatsbaan]], waarbij hij 500 mensen zou moeten afbeelden. David stond voor een probleem. Hoe moest hij gelijkheid en broederschap in de pas opgerichte [[Assemblée Nationale]] afbeelden? Om het omvangrijke schilderij te financieren begon David fondsen te werven; 3.000 mensen schreven in op het project in de verwachting een soort kopie te verwerven.<ref>Er schijnen honderden ontwerpen te sluimeren in het depot van Versailles. Classicisme en Romantiek. Architectuur, Beeldhouwkunst, Schilderkunst, Tekenkunst. 1750-1848, p. 375</ref> Sommige helden uit 1789 waren al in 1792 tot schurken bestempeld en David maakte het werk nooit af.

Al in 1790 verzette hij zich tegen het monopolie van de Koninklijke Academie die hem zo had tegengewerkt, door sommige van zijn werken niet uit te hangen en het beleid van de [[Parijse salon]]. De salon is in 1791 voor alle kunstenaars opengesteld.<ref>De academie, destijds nog gecontroleerd door royalisten, werd opgeheven op 8 augustus 1793 en samengevoegd in 1816.</ref>

David raakte bevriend met [[Maximilien de Robespierre]] en [[Jean-Paul Marat]]. In september 1792, toen de monarchie werd afgezworen en Frankrijk was veranderd in een republiek, nam hij zitting in de Nationale Conventie. Hij sloot zich aan bij de [[jakobijnen]], een groep radicale republikeinen en tegenstander van de [[girondijnen]], de meer gematigde republikeinen. Hij schilderde de in januari 1793 door de royalisten vermoorde [[Louis-Michel Le Peletier de Saint-Fargeau]], die voor de executie van de koning had gestemd en een martelaar werd voor de vrijheid.<ref>Dit werk dat David op 19 maart 1793 aanbod aan de Conventie is uiteindelijk vernietigd door de koningsgezinde dochter van Le Pelletier, maar er is een voorstudie bewaard gebleven. [http://www.anistor.gr/english/enback/2008_2s_Anistoriton.pdf]. [https://web.archive.org/web/20221006204401/http://www.anistor.gr/english/enback/2008_2s_Anistoriton.pdf Gearchiveerd] op 6 oktober 2022.</ref> David organiseerde de begrafenis voor Le Peletier. Ondertussen liet zijn vrouw zich van hem scheiden, omdat ook David voor de executie van de koning had gestemd.

[[Bestand:Fontaine de la Régénération (Bastille) 10 août 1793.jpg|thumb|Het feest op 10 augustus 1793]]

Zijn beroemdste schilderij is "''De dood van Marat''" uit oktober 1793. David was de laatste die Marat had bezocht als voorzitter van de Jacobijnenclub, voordat [[Charlotte Corday]] hem de namen van de naar [[Caen]] gevluchte girondijnen had geleverd. Toen Marat haar verzekerde dat ze zouden worden geëxecuteerd, stak ze hem een mes door de borst. David werkte snel en ''als in trance'' volgens een leerling. Het lukte hem een volmaakt schilderij te produceren van een actuele politieke gebeurtenis. Opvallend zijn het licht rondom zijn hoofd, de krachteloze arm, het mes op de grond, de simpele grafsteen en de donkere onmetelijke achtergrond.<ref>Classicisme en Romantiek. Architectuur, Beeldhouwkunst, Schilderkunst, Tekenkunst. 1750-1848, p. 375</ref> Dit schilderij werd op 9 februari 1795 uit de [[Nationale Conventie (Frankrijk)|Nationale Conventie]] verwijderd, toen de cultus rond Marat in ongenade viel bij het [[Directoire]]. Tegenwoordig is het werk te bezichtigen in de moderne afdeling van de [[Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België]] in [[Brussel (stad)|Brussel]].

[[Bestand:Jacques-Louis David - Marie Antoinette on the Way to the Guillotine.jpg|thumb|Marie Antoinette voor de guillotine door David]]

David was de organisator van een aantal grote feesten, bijgestaan door de dichter [[Marie-Joseph Chénier]], zoals de herbegrafenis van [[Voltaire]] in het [[Panthéon (Parijs)|Pantheon]] op 11 juli 1791, de begrafenis van Marat, waarbij het zielloze lichaam in het bad zou worden rondgedragen en op 10 augustus 1793, een jaar na de [[Bestorming van de Tuilerieën]], het feest van Eenheid en Ondeelbaarheid en de opening van het [[Louvre]] als museum.<ref>Flake, O. (1968) De Franse Revolutie, 1789-1799, p. 135-136.</ref> Hij was benoemd in het [[Comité de sûreté générale]] dat zich bezighield met de nationale veiligheid, in het bijzonder met algemene en binnenlandse politiezaken. Hij zou (tussen 14 september 1793 - 31 juli 1794) 300 doodvonnissen hebben getekend.<ref>{{Citeer web |url=https://www.appl-lachaise.net/david-jacques-louis-1748-1829/ |titel=DAVID Jacques Louis (1748-1829) |achternaam=Dufour Forrestier |voornaam=Régis |datum=2022-05-14 |bezochtdatum=2023-02-16 |werk=Amis e Passionés du Père Lachaise (APPL) |pagina's=paragraaf 9 |taal=fr|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230216134332/https://www.appl-lachaise.net/david-jacques-louis-1748-1829/|archiefdatum=2023-02-16}}</ref> David vereeuwigde de executie van [[Charlotte Corday]], [[Marie Antoinette van Oostenrijk|Marie Antoinette]] in oktober 1793, en zat in de rechtszaal te tekenen toen [[Georges Danton]] in april 1794 werd veroordeeld. De tekenaar kreeg de wind van voren van de in ongenade gevallen ex-minister van Justitie, die hem uitmaakte voor [[lakei (beroep)|lakei]].<ref>Flake, O. (1968) De Franse Revolutie, 1789-1799, p. 167.</ref>

David was twee weken president van de Nationale Conventie in januari 1794.<ref name="archontology.org">https://web.archive.org/web/20110514071653/http://www.archontology.org/nations/france/france_state1/david.php</ref> Op 8 juni 1794 organiseerde David het feest van het Opperwezen en de Natuur (zie [[Cultus van de Rede]]) met muziek van [[François-Joseph Gossec]] en [[Étienne-Nicolas Méhul]]. Toen op zondag, de [[9 Thermidor]] van het jaar II, een einde werd gemaakt aan het [[Schrikbewind]] en Robespierre werd gearresteerd, belandde David die thuis zat vanwege maagklachten een tijdlang in de fraaie gevangenis, het [[Palais du Luxembourg]]. Hij schilderde een zelfportret, maar ook zijn medegevangene en het uitzicht. Op verzoek van vrienden en leerlingen werd hij op 27 december 1794 vrijgelaten, maar is op 20 mei 1795 opnieuw gevangengenomen. Het nieuwe [[Directoire]] heeft hem - net als [[Joseph Fouché]] en [[Gracchus Babeuf]] - op 26 oktober 1795 [[amnestie]] verleend.<ref name="archontology.org"/>
<!--[[Bestand:David dessinant Marie-Antoinette--van den Büssche-IMG 2385.JPG|thumb|-->

=== Keizerrijk ===
[[Bestand:David napoleon.jpg|miniatuur|Napoleon steekt de [[Grote Sint-Bernhardpas|Grote St.-Bernardpas]] over (1800)]]

In 1795 of eind 1797 ontmoette David [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]]. Van 1799 tot 1815 was hij in dienst als zijn schilder. In 1800 schilderde hij Madame [[Juliette Récamier]] op een ligbank. In 1804 werd hij als hofschilder benoemd, waarbij hij het leven van de keizer vastlegde in werken zoals "[[De kroning van Napoleon (David)|De kroning van Napoleon en Joséphine de Beauharnais]]" (1807). Dit enorme doek heeft een oppervlakte van meer dan 50m².<ref>Van 1804 tot 1808 werkte David aan het schilderij. Hij heeft tachtig mensen afgebeeld.</ref>
Het kleurgebruik en gebruik van verschillende dimensies maakt dit doek tot een bijzonder werk, evenals hetgeen afgebeeld wordt. Te zien is hoe [[Joséphine de Beauharnais]], de eerste echtgenote van Napoleon Bonaparte, wordt gekroond door haar man. Grote namen zijn te bewonderen op het schilderij, waaronder ministers van Napoleon, maar ook een gedeelte van zijn luisterrijke familie. Dit niet geheel naar waarheid, want zo staan Napoleons broer [[Joseph Bonaparte]] en hun moeder, [[Maria Laetitia Ramolino|Maria Laetitia Bonaparte]], op het schilderij, terwijl zij niet aanwezig waren bij de kroning vanwege een ruzie tussen Joseph en Napoleon. Niet veel later gingen Napoleon en Josephine uit elkaar.

Tot 1837 stond het opgeborgen, waarna het in het koninklijke [[Paleis van Versailles]] is opgehangen. In 1889 is het origineel verplaatst naar het Louvre in Parijs en kwam een kopie, van de hand van David, te hangen op de plaats van het originele werk. Napoleon zelf zou gevonden hebben dat David hem 'te dik' had geschilderd.<ref>{{Citeer web |url=https://www.absolutefacts.nl/frankrijk/napoleon/davids-kroning-in-het-louvre.htm |titel=David's Kroning van Napoleon in het Louvre |achternaam=Capelleveen |voornaam=Ruud |bezochtdatum=2023-02-16 |werk=www.absolutefacts.nl |pagina's=paragraaf 3 |taal=nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230216134331/https://www.absolutefacts.nl/frankrijk/napoleon/davids-kroning-in-het-louvre.htm|archiefdatum=2023-02-16}}</ref>

Als een van de ondertekenaars van de doodstraf voor [[Lodewijk XVI]] (in januari 1793) werd David in 1816 verbannen. Een uitnodiging om naar Berlijn te komen sloeg hij af. Hij woonde vervolgens een tijd in [[Brussel (stad)|Brussel]], achter het gloednieuwe gebouw van de [[Koninklijke Muntschouwburg]]. Hij schilderde er zijn laatste grote meesterwerk: "Mars, ontwapend door Venus", dat door zijn leerlingen werd voltooid. Hij werd eerst begraven in de [[Kathedraal van Sint-Michiel en Sint-Goedele|Sint-Michiel en Sint-Goedelekerk]] in afwachting van een eventuele repatriëring en later begraven op de [[begraafplaats van Brussel]]. Het hart van David werd begraven op het beroemde kerkhof [[Cimetière du Père-Lachaise|Père-Lachaise]] in Parijs.

David had een groot aantal leerlingen, men zegt dat het er wel 400 zijn geweest, want zijn atelier was vrij toegankelijk. Tot zijn leerlingen behoren [[François-Joseph Navez]] die een portret van zijn leermeester schilderde (zie afbeelding) en [[Jeanne-Louise Vallain]].<ref>Op de Engelse Wikipedia worden er 48 genoemd</ref> In 1815 benoemde hij [[Antoine-Jean Gros]] als zijn opvolger.

== Bekende werken ==

* [[Belisarius vraagt om een aalmoes]]
* [[De dood van Marat]]
* [[De dood van Socrates]]
* [[De eed van de Horatii]]
* [[De lictoren brengen Brutus de lichamen van zijn zonen]]
* [[De Sabijnse vrouwen]]
* [[Mars ontwapend door Venus]]
* [[Napoleon steekt de Alpen over]]
* [[Portret van dokter Alphonse Leroy]]
* [[Portret van Madame Récamier]]

== Galerij ==
<gallery widths="260" heights="260">
Bestand:David-Antiochus et Stratonice.jpg|''[[Erasistratos]] ontdekt welke ziekte Antiochius heeft'' (1774)
Bestand:David - The Death of Socrates.jpg|''[[De dood van Socrates]]'' (1787)
Bestand:Madame Récamier by Jacques-Louis David.jpg|''Portret van Madame Récamier'' door Jacques-Louis David (1800, [[Louvre]])
Bestand:Jacques-Louis David - The Coronation of Napoleon (1805-1807).jpg|''[[De kroning van Napoleon (David)|De kroning van Napoleon en Joséphine de Beauharnais]]'' (1807)
Bestand:Jacques-Louis David - Mars desarme par Venus.JPG|''[[Mars ontwapend door Venus]]'' (1824)
Bestand:François-Joseph Navez (1787-1869) - Portret van Jacques-Louis David (1817) - MSK Brussel 25-02-2011 13-15-36.jpg|''Portret van Jacques-Louis David'' (1817) door [[François-Joseph Navez]] in de [[Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België]]
</gallery>

== Bronnen ==
* Classicisme en Romantiek. Architectuur, Beeldhouwkunst, Schilderkunst, Tekenkunst. 1750-1848, p.&nbsp;366-379. Samengesteld door {{aut|Rolf Toman}} (2007) Tandem Verlag GmbH.
* {{aut|[[Albert Soboul|Soboul, A.]]}} (1979) De Franse Revolutie II.
* The humanities in western culture, {{aut|Robert C. Lamm,}} revised fourth edition; brief version

== Externe link ==
* {{en}}[http://www.artcyclopedia.com/artists/david_jacques-louis.html Artcyclopedia, portaalsite met vele links]

{{appendix}}

{{Commons|Jacques-Louis David}}
{{Navigatie oeuvre Jacques-Louis David}}

{{Bibliografische informatie}}

{{DEFAULTSORT:David, Jacques-Louis}}
[[Categorie:Frans kunstschilder]]
[[Categorie:Kunstschilder van het neoclassicisme]]
[[Categorie:Portretschilder]]
[[Categorie:Lid van de Académie des beaux-arts]]
[[Categorie:Frans revolutionair]]

In deze pagina ingevoegde pagina’s:

Parijs (hoofdbetekenis) (bewerken)
Prix de Rome (hoofdbetekenis) (bewerken)
Sjabloon:Appendix (brontekst bekijken) (uitgebreid beveiligd)
Sjabloon:Aut (brontekst bekijken) (semibeveiligd)
Sjabloon:Bewerklinks (brontekst bekijken) (semibeveiligd)
Sjabloon:Bibliografische informatie (brontekst bekijken) (semibeveiligd)
Sjabloon:Citeer web (brontekst bekijken) (semibeveiligd)
Sjabloon:Commons (brontekst bekijken) (semibeveiligd)
Sjabloon:En (brontekst bekijken) (semibeveiligd)
Sjabloon:Infobox/afbeeldingbreedte (brontekst bekijken) (semibeveiligd)
Sjabloon:Infobox/breedte (brontekst bekijken) (volledig beveiligd)
Sjabloon:Infobox generiek (brontekst bekijken) (volledig beveiligd)
Sjabloon:Infobox kunstenaar (bewerken)
Sjabloon:InterProject (brontekst bekijken) (semibeveiligd)
Sjabloon:Navigatie (brontekst bekijken) (semibeveiligd)
Sjabloon:Navigatie/styles.css (brontekst bekijken) (uitgebreid beveiligd)
Sjabloon:Navigatie oeuvre Jacques-Louis David (bewerken)
Sjabloon:References (brontekst bekijken) (uitgebreid beveiligd)
Sjabloon:Sfnref (brontekst bekijken) (uitgebreid beveiligd)
Sjabloon:Shy (bewerken)
Sjabloon:Taal-en (brontekst bekijken) (semibeveiligd)
Sjabloon:Taal-fr (brontekst bekijken) (semibeveiligd)
Sjabloon:Taalaanduiding (brontekst bekijken) (uitgebreid beveiligd)
Sjabloon:Taalaanduiding/styles.css (brontekst bekijken) (uitgebreid beveiligd)
Sjabloon:Wikidata (brontekst bekijken) (semibeveiligd)
Sjabloon:Wikidata afbeelding (brontekst bekijken) (semibeveiligd)
Sjabloon:Zusterproject box (brontekst bekijken) (semibeveiligd)
Module:Authority control (bewerken)
Module:IMDb (brontekst bekijken) (uitgebreid beveiligd)
Module:ResolveEntityId (bewerken)
Module:String (brontekst bekijken) (uitgebreid beveiligd)
Module:Wd (brontekst bekijken) (uitgebreid beveiligd)
Module:Wd/i18n (bewerken)
Module:Wikidata (bewerken)

Terug naar Jacques-Louis David.

Overgenomen van "https://nl.wikipedia.org/wiki/Jacques-Louis_David"